انتشارات جامعه حسابداران رسمی ایران پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای 2820-9931 6 21 2025 12 22 The impact of electronic internal audit based on information technology governance on reducing audit risk تأثیر حسابرسی داخلی الکترونیک مبتنی بر حاکمیت فناوری اطلاعات بر کاهش خطر حسابرسی 8 35 730660 10.22034/jpar.2025.2031891.1328 FA سیدامیرمحمد کیائی جمالی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری , واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0004-4114-5414 مصطفی مافی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری , واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. خدیجه خدابخشی پاریجان استادیار، گروه حسابداری , واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2024 06 11 Although computer-aided auditing techniques help auditors to increase audit efficiency and effectiveness, the expected results of electronic auditing are not certain. Therefore, electronic auditing is not free of problems. Therefore, the purpose of this research was to investigate the effect of electronic internal audit based on information technology governance on reducing audit risk. This research is included in the group of applied research and has correlational nature. Also, the data are quantitative and field. The statistical population consisted of internal auditors from companies that have an internal audit function. In this regard, 253 questionnaires were collected and selected during the year 2023-2024. In this regard, after checking the validity and reliability of the designed questionnaire, based on structural equation models (SEM) and the partial least squares (PLS) approach, the relationships between the variables were investigated. The results indicate that information technology governance has a significant effect on the auditor's risk (inherent risk, risk control and risk detection) based on the dimensions of the organization and planning, delivery and support, monitoring and evaluation, and guidance and control. However, the acquisition and implementation of information technology governance does not affect the audit risk. In this way, IT governance should be given serious attention for continuous improvement of internal audit performance. علی رغم اینکه تکنیک‌های حسابرسی به کمک رایانه به حسابرسان کمک می‌کند تا کارایی و اثربخشی حسابرسی را افزایش دهند، با این حال نتایج مورد انتظار حسابرسی الکترونیکی قطعی نیست. به همین خاطر حسابرسی الکترونیکی خالی از اشکال نیست. لذا هدف این پژوهش بررسی تأثیر حسابرسی داخلی الکترونیک مبتنی بر حاکمیت فناوری اطلاعات بر کاهش خطر حسابرسی بوده است. این پژوهش در گروه پژوهش‌های ‌کاربردی قرار می‌گیرد و دارای ماهیت همبستگی است. همچنین داده‌های ‌بصورت کمی و میدانی هستند. جامعه آماری حسابرسان داخلی شرکت هایی که دارای حسابرسی داخلی هستند، بوده است. برای این منظور 253 پرسشنامه طی سال 1402-1403 جمع‌آوری و انتخاب گردید. در همین راستا پس از بررسی روایی و پایایی پرسش‌نامه طراحی‌شده، بر اساس الگوهای معادلات ساختاری (SEM) و با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS) به بررسی روابط بین متغیرها پرداخته شد. نتایج حاکی از آن است که حاکمیت فناوری اطلاعات بر اساس ابعاد سازمان و برنامه ریزی، تحویل و پشتیبانی، نظارت و ارزیابی و هدایت و کنترل بر ریسک حسابرس (ریسک ذاتی، ریسک کنترل و تشخیص ریسک) تأثیر معنادار دارد. با این حال بعد کسب و اجرای حاکمیت فناوری اطلاعات بر ریسک حسابرسی تأثیر ندارد. بدین ترتیب باید به حاکمیت فناوری اطلاعات برای بهبود مستمر عملکرد حسابرسی داخلی توجه جدی شود.

https://article.iacpa.ir/article_730660_fed011be4fb4e1ab92c744b9bde15b94.pdf

انتشارات جامعه حسابداران رسمی ایران پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای 2820-9931 6 21 2025 12 22 Interpretive Structural Modeling of Human Resource Challenges in Auditing Firms مدل‌سازی ساختاری-‌تفسیری چالش‌های نیروی انسانی در مؤسسات حسابرسی 36 69 730664 10.22034/jpar.2025.2037937.1339 FA لاله خطیبی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه حسابرسی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. علی اکبر رجبی استادیار، گروه حسابداری، واحد ورامین، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. علی کیائی استادیار، گروه حسابداری، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2024 08 18 This research aims to identify and model the challenges of human resources in auditing firms. Human resource management in organizations faces many challenges, and auditing firms are no exception. This research, aimed at providing solutions for managing these challenges, is categorized as exploratory research and, in terms of results, is considered developmental research. Additionally, in terms of data type, this research is mixed-method (qualitative-quantitative). Initially, the influencing factors were extracted by reviewing the literature, content analysis, and thematic analysis of related research. Then, using the Interpretive Structural Modeling (ISM) technique and based on the opinions of academic and executive experts, the relationships between various factors were identified and analyzed. The data collection tool was a researcher-made matrix table, and the unit of analysis was the themes extracted from the literature. The qualitative results showed that the pattern of human resource challenges in auditing firms includes three overarching themes (organizational factors, knowledge-related factors, and motivational factors), 15 organizing themes, and 68 basic themes. In the quantitative section, the ISM analysis was used to determine the most effective components of human resource challenges. The results indicated that employee compensation, disciplinary systems, and the lack of innovative work behavior are the most effective components in the pattern of human resource challenges in auditing firms. این پژوهش باهدف شناسایی و مدل‌سازی چالش‌های نیروی انسانی در مؤسسات حسابرسی انجام‌شده است. مدیریت منابع انسانی در سازمان‌ها با چالش‌های بسیاری مواجه است و مؤسسات حسابرسی نیز از این قاعده مستثنی نیستند. این پژوهش باهدف ارائه راهکارهایی برای مدیریت این چالش‌ها، در زمره پژوهش‌های اکتشافی قرار می‌گیرد و از منظر نتیجه، جزء پژوهش‌های توسعه‌ای محسوب می‌شود. همچنین ازنظر نوع داده، این پژوهش ترکیبی (کیفی-کمی) است. در ابتدا، عوامل مؤثر با بررسی ادبیات، تحلیل محتوا و تحلیل مضمون پژوهش‌های مرتبط استخراج شدند. سپس، با استفاده از تکنیک مدل‌سازی ساختاری تفسیری و بر اساس نظرات خبرگان دانشگاهی و اجرایی، روابط بین عوامل مختلف شناسایی و تحلیل گردید. ابزار گردآوری داده‌ها، جدول ماتریسی محقق ساخته و واحد تحلیل، مضمون‌های مستخرج از پیشینه بودند. نتایج بخش کیفی نشان داد که الگوی چالش‌های نیروی انسانی در مؤسسات حسابرسی شامل سه مضمون فراگیر (عوامل سازمانی، عوامل مرتبط بادانش و عوامل انگیزشی)، ۱۵ مضمون سازمان دهنده و ۶۸ مضمون پایه است. در بخش کمی، از تحلیل ساختاری-تفسیری برای تعیین مؤثرترین مؤلفه‌های چالش‌های نیروی انسانی استفاده شد. نتایج نشان داد که جبران خدمت کارکنان، سیستم انضباطی و عدم ایجاد رفتار کاری نوآورانه، اثربخش‌ترین مؤلفه‌های الگوی چالش‌های نیروی انسانی در مؤسسات حسابرسی هستند.

https://article.iacpa.ir/article_730664_fe6fe6883383724ad6991e10b66a2c67.pdf

انتشارات جامعه حسابداران رسمی ایران پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای 2820-9931 6 21 2025 12 22 Systematic representation modeling of sustainability audit based on interactive quality analysis (IAQ) مدل سازی بازنمایی سیستمی حسابرسی پایداری بر اساس تحلیل کیفی تعاملی (IAQ) 70 105 730662 10.22034/jpar.2025.2043432.1358 FA سجاد سطوتی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. سید عباس برهانی استادیار، گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. 0000-0002-6790-3410 حسین جهانگیرنیا دانشیار، گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی ، قم، ایران. مژگان صفا استادیار، گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی ، قم، ایران. Journal Article 2024 10 15 Sustainability audits offer numerous benefits that enhance organizational performance, environmental stewardship, and stakeholder trust. By integrating environmental aspects into audit practices, and foster innovation, ultimately leading to better sustainability outcomes. The aim of this research was to model the system representation of sustainability audit based on interactive qualitative analysis. . The statistical population of the research included 15 academic experts with professional experience in the field of auditing, as well as members of the audit standards drafting committee, who were selected based on the purposeful sampling method with the snowball approach. The results of this research show 3 overarching themes ،6 organizing themes. and specialized skills to adapt to sustainability goals and 31 basic themes. The findings from the results in the quantitative section showed that the most stimulating aspect of sustainability audit is the functions of the social environment, which is considered a stimulus arising from the model of value mechanisms of sustainability audit. The findings of this research can help the regulatory bodies such as the compilers of audit standards, in accordance with the guidelines for the implementation of the code of professional ethics in this research, to maintain the sustainability audit. Develop and implement, and by developing the possibility of changing traditional methods in auditing, such as creating infrastructures for correct information processing in the auditing profession, help auditors' career and professional maturity so that they can take measures to provide the necessary solutions. حسابرسی پایداری مزایای متعددی را ارائه می‌دهد که عملکرد سازمان، نظارت بر محیط‌زیست و اعتماد ذی‌نفعان را افزایش می‌دهد. با ادغام جنبه‌های زیست‌محیطی در شیوه‌های حسابرسی، سازمان‌ها می‌توانند خطرات را شناسایی کنند، انطباق را بهبود بخشند و نوآوری را تقویت کنند که در نهایت منجر به نتایج پایداری بهتر می‌شود. هدف این پژوهش مدل‌سازی بازنمایی سیستمی حسابرسی پایداری بر اساس تحلیل کیفی تعاملی بود. این مطالعه از نظر روش‌شناسی اکتشافی و به لحاظ تحلیلی ترکیبی قلمداد می‌شود. سپس با استفاده از تحلیل دلفی، پایایی ابعاد شناسایی شده مورد تحلیل قرار گرفت تا در نهایت در بخش کمی، بر اساس مدل‌سازی بازنمایی سیستمی، محرک‌ها و پیامدهای حسابرسی پایداری تعیین گردند. جامعه آماری پژوهش شامل 15 نفر از خبرگان دانشگاهی ، دارای تجربه حرفه‌ای در حوزه حسابرسی و همچنین اعضای کمیته تدوین استانداردهای حسابرسی بودند که بر اساس روش نمونه‌گیری هدفمند با رویکرد گلوله‌برفی انتخاب شدند. نتایج پژوهش حاضر، نشان‌دهنده‌ی 3 مضمون فراگیر ،6 مضمون سازمان دهنده و 31 مضمون پایه بود. یافته‌های ناشی از کسب نتیجه در بخش کمی نشان داد، محرک‌ترین بعد حسابرسی پایداری، کارکردهای محیط اجتماعی است که محرکی برآمده از الگوی مکانیزم‌های ارزشی حسابرسی پایداری قلمداد می‌شود. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به نهادهای نظارتی همچون تدوین‌کنندگان استانداردهای حسابرسی کمک نماید، نسبت به حفظ حسابرسی پایداری، رهنمودهایی را تدوین و اجرا نمایند و با توسعة امکان تغییر شیوه‌های سنتی در حسابرسی به بلوغ شغلی و حرفه‌ای حسابرسان کمک نمایند تا از این طریق بتوانند نسبت به ارائة راه کارهای لازم تدابیری را اتخاذ نمایند.

https://article.iacpa.ir/article_730662_0199747567626244bd11aa4a87d12d29.pdf

انتشارات جامعه حسابداران رسمی ایران پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای 2820-9931 6 21 2025 12 22 Investigation the effect of subjective distance and communication distance on audit quality threatening behavior بررسی تاثیر فاصله ذهنی و فاصله ارتباطی بر رفتار تهدید کننده کیفیت حسابرسی 106 135 730666 10.22034/jpar.2025.2064374.1433 FA محمد جواد شیخ دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم مالی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران سینا عالم زاده دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه حسابداری، دانشگاه خوارزمی،تهران، ایران. Journal Article 2025 07 11 The purpose of the present study is to investigate the effect of subjective distance and communication distance on audit quality threatening behavior.The research is applied and descriptive-correlational in nature, with data collected through field surveys using structured questionnaires. The statistical population consists of 270 certified public accountants working in "A-grade" audit firms and the Supreme Audit Organization of Iran in 2025. Based on the Cochran formula, a sample of 158 auditors was selected. Data analysis was conducted using Structural Equation Modeling (SEM) via PLS software.The results reveal that increased mental distance among auditors significantly heightens audit quality-threatening behaviors (P=0.001). Furthermore, communication distance, particularly when digital communication tools are poorly managed, leads to greater misunderstandings, reduced trust, and weakened information exchange, thereby increasing the likelihood of quality-threatening actions. Conversely, the use of advanced and transparent digital communication platforms can mitigate these negative effects.The findings highlight the critical role of effective relationship management within audit teams. To enhance audit quality, audit firms should focus on reducing mental distance through fostering team identity and cohesion while simultaneously improving digital communication infrastructure. These measures are essential not only for strengthening audit quality but also for preserving public trust and supporting the integrity of capital markets in Iran. هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر فاصله ذهنی و فاصله ارتباطی بر رفتار تهدید کننده کیفیت حسابرسی می باشد. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و توصیفی-همبستگی است و داده‌ها به روش میدانی از طریق پرسشنامه گردآوری شده است. جامعه آماری شامل ۲۷۰ حسابدار رسمی شاغل در مؤسسات حسابرسی الف بورسی و سازمان حسابرسی ایران در سال ۱۴۰۴ بود که با استفاده از فرمول کوکران، ۱۵۸ نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. برای تحلیل داده‌ها از مدل معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS استفاده شد. نتایج نشان داد که افزایش فاصله ذهنی میان حسابرسان باعث افزایش رفتارهای تهدیدکننده کیفیت حسابرسی می‌شود و این رابطه از نظر آماری معنادار است (P=0.001). همچنین، فاصله ارتباطی در شرایطی که فناوری‌های ارتباطی پیشرفته به‌طور مؤثر به‌کار گرفته نمی‌شوند، می‌تواند به افزایش سوءتفاهم‌ها، کاهش اعتماد و ضعف در تبادل اطلاعات منجر شده و به رفتارهای مخرب دامن بزند. با این حال، استفاده از ابزارهای دیجیتال استاندارد و شفاف می‌تواند بخشی از اثرات منفی فاصله ارتباطی را تعدیل نماید. یافته‌های پژوهش بر اهمیت مدیریت مؤثر روابط در تیم‌های حسابرسی تأکید دارد. برای بهبود کیفیت حسابرسی، مؤسسات حسابرسی باید اقداماتی در جهت کاهش فاصله ذهنی از طریق تقویت هویت گروهی و بهبود زیرساخت‌های ارتباطی دیجیتال انجام دهند. این اقدامات نه تنها باعث ارتقای شفافیت و پاسخگویی خواهد شد، بلکه نقش مهمی در حفظ اعتماد عمومی و سلامت بازار سرمایه ایران ایفا می‌کند.

https://article.iacpa.ir/article_730666_d6eb5460f91e10decdef761df6c0d6a9.pdf

انتشارات جامعه حسابداران رسمی ایران پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای 2820-9931 6 21 2025 12 22 The Impact of Related Party Transactions and Their Components on Audit Fees تاثیر معاملات با اشخاص وابسته و اجزای آن بر بهای خدمات حسابرسی 136 161 731955 10.22034/jpar.2025.2067052.1446 FA محمد مهدی قمیان گروه مدیریت، موسسه آموزش عالی اقبال لاهوری، مشهد، ایران. مصطفی قناد گروه حسابداری، موسسه آموزش عالی اقبال لاهوری، مشهد، ایران 0000-0003-0906-6121 شادی شاهدی ذکرآبادی کارشناسی ارشد حسابداری، موسسه آموزش عالی اقبال لاهوری، مشهد، ایران Journal Article 2025 07 29 This study aims to examine the impact of related party transactions on audit fees. Based on the conflict of interest theory, such transactions may be used opportunistically, increasing the inherent risk for companies. Therefore, this research analyzes the relationship between different components of related party transactions, including purchases, sales, financial facilities, and intercompany payments, with audit fees. This research follows a descriptive-correlational and post-event approach, utilizing financial data from 127 companies listed on the Tehran Stock Exchange between 2018 and 2023. The required data were collected from official financial sources and analyzed using panel regression models. The results indicate a significant positive relationship between related party transactions and audit fees. Specifically, higher amounts of purchases, sales, financial facilities, and intercompany payments are associated with increased audit costs. These findings confirm that greater volume and complexity of related party transactions lead to higher audit risk and, consequently, higher audit fees. The study concludes that companies with more extensive related party transactions incur higher audit fees due to the increased need for detailed examination, higher risk of financial misstatements, and greater auditor efforts to verify financial information. Therefore, reducing related party transactions can help in better managing audit costs. This study contributes to the auditing and financial management literature by providing a more detailed understanding of the relationship between related-party transactions and audit fees. Unlike most prior studies that examined only the overall impact of such transactions, this research separately investigates their components (purchases, sales, loans, and mutual payments) over a ten-year period while controlling for key firm-specific variables. The findings offer practical insights for auditors and corporate managers in enhancing financial transparency and optimizing audit cost management. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر معاملات با اشخاص وابسته بر بهای خدمات حسابرسی انجام‌شده است. بر اساس نظریه تضاد منافع، این معاملات ممکن است به‌صورت فرصت‌طلبانه مورداستفاده قرار گیرند و ریسک ذاتی شرکت‌ها را افزایش دهند. ازاین‌رو، پژوهش حاضر به تحلیل رابطه بین اجزای مختلف این معاملات، شامل خرید، فروش، تسهیلات و مبالغ دریافت و پرداخت، با میزان حق‌الزحمه حسابرسی می‌پردازد. این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی و با رویکرد پس‌رویدادی است که بر داده‌های مالی ۱۲۷ شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۲ متمرکزشده است. اطلاعات موردنیاز از منابع مالی رسمی جمع‌آوری‌شده و با استفاده از مدل‌های رگرسیونی پانلی تحلیل‌شده است. نتایج نشان داد که معاملات با اشخاص وابسته ارتباط مستقیم و معناداری با حق‌الزحمه حسابرسی دارند. به‌طور خاص، افزایش مبلغ خرید، فروش، تسهیلات و دریافت‌ها و پرداخت‌های فی‌مابین با افزایش هزینه‌های حسابرسی همراه بوده است. این نتایج تأیید می‌کند که پیچیدگی و حجم بالای معاملات با اشخاص وابسته موجب افزایش ریسک حسابرسی و درنتیجه، افزایش هزینه‌های مرتبط با آن می‌شود. بر اساس یافته‌های پژوهش، شرکت‌هایی که حجم بیشتری از معاملات با اشخاص وابسته دارند، هزینه‌های حسابرسی بالاتری متحمل می‌شوند. این افزایش هزینه به دلیل نیاز به بررسی دقیق‌تر، افزایش ریسک تحریف صورت‌های مالی، و تلاش بیشتر حسابرسان برای ارزیابی صحت اطلاعات گزارش‌شده است. بنابراین، کاهش معاملات با اشخاص وابسته می‌تواند به مدیریت بهتر هزینه‌های حسابرسی کمک کند. پژوهش حاضر با بررسی تفکیکی اجزای معاملات با اشخاص وابسته (خرید، فروش، تسهیلات مالی و دریافت‌ و پرداخت‌های فی‌مابین) و تأثیر آن‌ها بر بهای خدمات حسابرسی، دیدگاهی دقیق‌تر نسبت به رابطه میان این متغیرها ارائه می‌دهد. درحالی‌که اغلب مطالعات پیشین صرفاً به بررسی اثر کلی این معاملات پرداخته‌اند، پژوهش حاضر با لحاظ متغیرهای کنترلی متنوع و دوره زمانی ده‌ساله، تحلیلی جامع‌تر ارائه کرده است. نتایج حاصل می‌تواند در بهبود تصمیم‌گیری حسابرسان، ارتقای شفافیت مالی و مدیریت هزینه‌های حسابرسی مؤثر واقع شود.

https://article.iacpa.ir/article_731955_fbb89ee3fdbd94acf6a60b1770d65742.pdf

انتشارات جامعه حسابداران رسمی ایران پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای 2820-9931 6 21 2025 12 22 Analyzing the Impact of Locus of Control, Audit Experience, Conscientiousness and Task Complexity on Auditors’ Professional Judgment تحلیل تأثیر منبع کنترل، تجربه حسابرسی، وظیفه‌شناسی و پیچیدگی وظیفه بر قضاوت حرفه‌ای حسابرسان 162 191 731250 10.22034/jpar.2025.2067192.1447 FA مجتبی گل محمدی شورکی استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران. 0000-0001-5485-4288 ابوالفضل زارع مهرجردی دانشجوی دکتری حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. Journal Article 2025 07 27 In today’s complex environment, auditors’ professional judgment plays a fundamental role in the transparency of financial reporting. This study aims to examine the impact of locus of control, auditing experience, conscientiousness, and task complexity on the professional judgment of auditors among partners and technical managers working in auditing firms in Iran. Data were collected through an electronic questionnaire distributed among 260 partners and technical managers using a convenience sampling method in 2024. Data analysis was performed using structural equation modeling and SmartPLS software. The results of the research indicated that auditing experience and conscientiousness have a positive and significant effect, while locus of control has a negative and significant effect on professional judgment. However, task complexity did not have a significant effect on auditors’ professional judgment. The findings highlight the importance for audit firms to emphasize experience and conscientiousness in their recruitment and training processes and to foster an internal locus of control. This research offers a comprehensive model for examining the psychological, experiential, and personality factors influencing professional judgment. Moreover, the findings suggest that strengthening auditors’ internal locus of control (by enhancing self-confidence and independence in decision-making) and reducing their dependence on external factors can be considered effective strategies to improve the quality of professional judgment. در محیط پیچیده امروزی، قضاوت حرفه‌ای حسابرسان نقشی اساسی در شفافیت گزارشگری مالی ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر منبع کنترل، تجربه حسابرسی، وظیفه‌شناسی و پیچیدگی وظیفه بر قضاوت حرفه‌ای حسابرسان در بین شرکا و مدیران فنی شاغل در مؤسسات حسابرسی ایران انجام شده است. داده‌های پژوهش از طریق توزیع الکترونیک پرسشنامه در بین ۲۶۰ نفر از شرکا و مدیران فنی شاغل و با استفاده از روش نمونه گیری دردسترس در سال ۱۴۰۳ گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار Smart PLS انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که تجربه حسابرسی و وظیفه‌شناسی اثر مثبت و معنادار و منبع کنترل اثر منفی و معناداری بر قضاوت حرفه‌ای دارد، در حالی‌که پیچیدگی وظیفه اثر معناداری بر قضاوت حرفه ای حسابرسی نداشت. یافته‌های پژوهش ضرورت توجه مؤسسات حسابرسی به تجربه و وظیفه‌شناسی در فرآیندهای استخدام و آموزش منبع کنترل درونی را برجسته می‌کند.ا ین پژوهش مدلی جامع برای بررسی عوامل روان‌شناختی، تجربی و شخصیتی مؤثر بر قضاوت حرفه‌ای ارائه می‌دهد. همچنین، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تقویت منبع کنترل درونی حسابرسان (افزایش اعتماد به نفس و استقلال در تصمیم‌گیری) و کاهش وابستگی آنها به عوامل بیرونی، راهکاری مؤثر برای بهبود کیفیت قضاوت حرفه‌ای محسوب می‌شود.

https://article.iacpa.ir/article_731250_418c378c5c5e4294f9268d8be9961996.pdf

انتشارات جامعه حسابداران رسمی ایران پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای 2820-9931 6 21 2025 12 22 Modeling sample selection in auditing using data mining مدل انتخاب نمونه حسابرسی با استفاده از تکنیک های داده کاو 192 216 732066 10.22034/jpar.2025.2069241.1456 FA قدرت اله برزگر گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران سیدمحمد باقر میراشرفی گروه آمار، دانشکده علوم ریاضی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران عبدالحمید سرودلیر گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. 0000-0003-2021-0956 Journal Article 2025 08 17 Since the selection of the audit sample has a significant impact on the efficiency and effectiveness of the audit process, this research aims to introduce a model for selecting the audit sample using data mining techniques and tries to provide a solution to increase the effectiveness and efficiency of the audit. In this study, first, through interviews with auditors, their needs and knowledge of data mining techniques were assessed. Then, the financial databases of 35 company-years (including 12 companies for the years 1399 to 1401) for which audit files are available were evaluated through various data mining techniques. The results of the research show that clustering data mining techniques, random decision trees, and bootstrapping sampling can be used as appropriate models for selecting audit samples. These results show that the selected samples, in addition to covering 65% of the samples selected by other methods, can increase the effectiveness of the audit process by providing more relevant samples. On the other hand, more than 63% of auditors were interested in replacing samples selected through data mining techniques with samples selected through traditional methods. از آنجائی‌که انتخاب نمونه حسابرسی تأثیر بسزائی در کارایی و اثربخشی فرآیند حسابرسی دارد، این پژوهش با هدف معرفی مدلی جهت انتخاب نمونه حسابرسی با استفاده از تکنیک‌های داده‌کاوی سعی در ارائه راهکاری برای افزایش اثربخشی و کارایی حسابرسی دارد. در این پژوهش ابتدا طی مصاحبه‌هایی با حسابرسان، نیازمندی ها و دانش آنان از تکنیک های داده کاوی مورد ارزیابی قرار گرفت. سپس پایگاه های داده های مالی 35 شرکت-سال (شامل 12 شرکت برای سال های 1399 تا 1401) که پرونده های حسابرسی آنان در اختیار است، از طریق تکنیک های مختلف داده کاوی ارزیابی شد. نتایج تحقیق نشان می دهد که تکنیک های داده کاوی خوشه بندی، درخت تصمیم جنگل تصادفی و نمونه گیری بوت استرپینگ می توانند به عنوان مدل مناسبی برای انتخاب نمونه حسابرسی مورد استفاده قرار گیرند. این نتایج نشان می دهد نمونه های انتخاب شده علاوه بر پوشش 65 درصدی نمونه های انتخاب شده به روش های دیگر، می توانند با ارائه نمونه های مرتبط تر، اثربخشی فرآیند حسابرسی را افزایش دهند. از طرف دیگر بیش از 63 درصد حسابرسان علاقمند بودند تا نمونه انتخاب شده از طریق تکنیک های داده کاوی را با نمونه های انتخاب شده به روش های سنتی جایگزین نمایند.

https://article.iacpa.ir/article_732066_a8210c823290c90ee098e8700fe05f32.pdf