پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای

پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای

ارائه عوامل تعیین کننده ویژگی های زبانی در موضوعات کلیدی حسابرسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مهین شقاقی 1
فرزین رضایی 2
محمد علی آقایی 3
حسین کاظمی 4
1 دانشجوی دکتری حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین ، ایران.
2 استاد گروه حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین ، ایران.
3 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
4 استادیار گروه حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.
10.22034/jpar.2026.2079757.1492
چکیده
ویژگی‌های زبانی در گزارش‌های حسابرسی در انتقال دقیق و شفاف اطلاعات مالی به ذینفعان مختلف نقش ایفا می‌کنند و بر درک، تفسیر و تصمیم‌گیری ذینفعان اثر مستقیم می‌گذارند. عوامل بنیادین ویژگی‌های زبانی در مواجهه با موضوعات کلیدی و پیچیده حسابرسی، به صورت عمیق واکاوی نشده است. این تحقیق با هدف بررسی این موضوع با روش کیفی «نظریه داده‌بنیاد» انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختار یافته گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار انجام و روایی و پایایی آن نیز تأیید گردید. یافته‌ها منجر به شناسایی شش عامل شامل: سازمانی و مدیریتی (فرهنگ و سبک رهبری)، محیطی و قانونی (استانداردها و الزامات نظارتی)، فناورانه (هوش مصنوعی)، ویژگی‌های ذاتی موضوع کلیدی حسابرسی(پیچیدگی)، ویژگی‌ فردی حسابرس(تخصص و تجربه) و در نهایت انتظارات متنوع ذینفعان شد. این عوامل روابط پویا را به عنوان شرایط علّی، زمینه‌ای، مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها ترسیم می‌کند. روش انجام این تحقیق گراندد تئوری بوده و در سال 1404 صورت پذیرفته است، داده‌ها از طریق مصاحبه با 30 نفر از خبرگان حرفه حسابرسی شامل حسابرسان مستقل، مدیران حسابرسی داخلی، اعضای کمیته‌های حسابرسی، و اساتید دانشگاهی جمع‌آوری شدند. جامعه آماری این تحقیق شامل متخصصان با حداقل 10 سال سابقه فعالیت در حرفه حسابرسی و دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد یا بالاتر در حوزه حسابداری و حسابرسی بودند. نتایج نشان داد زبان در گزارش‌های حسابرسی صرفاً یک ابزار بی‌طرف نیست، بلکه پویا و تأثیرگذار است که می‌تواند انسجام اجتماعی بین ذینفعان و کیفیت تصمیم‌گیری‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. این پژوهش با ارائه یک چارچوب نظری جامع، مبنایی برای حسابرسان برای بهبود شفافیت و اثرگذاری گزارش‌ها فراهم می‌کند و مسیرهایی را برای تحقیقات آینده، پیشنهاد می‌نماید.
کلیدواژه‌ها
ویژگی های
زبانی
موضوعات
کلیدی
حسابرسی
موضوعات

عنوان مقاله English

Presenting a model of factors determining linguistic features in key audit matters

نویسندگان English

Mahin Shaghaghi 1
farzin razei 2
Mohammad Ali Aghaei 3
Hossein Kazemi 4
1 Ph.D. Candidate,Department of Accounting, Qa.c, Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran.
2 Professor,Department of Accounting, Qa.c, Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran.
3 Associate Professor, Department of Accounting, Faculty of Management and Economic, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
4 Assistant Professor,Department of Accounting, Qa.c, Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran.
چکیده English

Linguistic features in audit reports play a role in the accurate and transparent transmission of financial information to various stakeholders and directly affect stakeholders' understanding, interpretation, and decision-making. The fundamental determinants of linguistic features when facing key and complex audit matters have not been deeply investigated. This research was conducted with the aim of examining this issue using the qualitative method of "grounded theory." Data were collected through semi-structured interviews. Data analysis was performed using software, and its validity and reliability were confirmed. The findings led to the identification of six factors: organizational and managerial (culture and leadership style), environmental and legal (standards and regulatory requirements), technological (artificial intelligence), inherent characteristics of the key audit matter (complexity), individual auditor characteristics (expertise and experience), and finally, diverse stakeholder expectations. These factors delineate dynamic relationships as causal, contextual, intervening, strategies, and consequences conditions. The research method was grounded theory and was conducted in the year 1404 (AH). Data were collected through interviews with 30 experts in the audit profession, including independent auditors, internal audit managers, audit committee members, and university professors. The statistical population of this study consisted of professionals with at least 10 years of experience in the audit profession and a master's degree or higher in the field of accounting and auditing. The results showed that language in audit reports is not merely a neutral tool, but rather dynamic and influential, capable of affecting social cohesion among stakeholders and the quality of decision-making. By providing a comprehensive theoretical framework, this research offers a basis for auditors to improve the transparency and effectiveness of reports, and suggests directions for future research.

کلیدواژه‌ها English

Features
Language
Topics
Key
Audit
1.       اسدیان اوغانی اصغر، کریمی شالقونی منصوره. تحلیل نقش هوش هیجانی‌، هوش اجتماعی و مسئولیت پذیری اجتماعی حسابرسان بر خوانایی گزارش حسابرسی. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. ۱۴۰۲; ۸ (۱۵) :۲۹۷-۳۳۷http://aapc.khu.ac.ir/article-1-1176-fa.html
2.       شیخ، محمدجواد و عالم زاده،سینا . (1404). بررسی تاثیر فاصله ذهنی و فاصله ارتباطی بر رفتار تهدید کننده کیفیت حسابرسی. پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، 6(21) ، 106-135. https://doi.org/10.22034/jpar.2025.2064374.1433
3.       عباس زاده،محمدرضا، صالحی، مهدی، نسیم طوسی، فرهاد. (1398). بررسی عوامل موثر بر خوانایی گزارش حسابرس: یک رویکرد زبانی. مطالعات تجربی حسابداری مالی، 16(64) ،31-57. https://doi.org/10.22054/qjma.2020.30865.1775
4.       علی خانی،رضیه، مران جوری، مهدی, ، داوودی، سمانه. (1400). ویژگی‌های کمیته حسابرسی و خوانایی گزارش حسابرسی. بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسیر 28(1) ، 80-101. https://doi.org/10.22059/acctgrev.2021.303906.1008381
5.       فرج زاده دهکردی، حسن . (1404). توانایی مدیریت و لحن بند تأکید بر مطلب خاص گزارش حسابرس: رویکرد پردازش زبان طبیعی. بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی،32(2) ، 343-371. https://doi.org/10.22059/acctgrev.2025.386002.1009048
6.       فکری اول، فاطمه و بادآور نهندی، یونس . (1405). ارتباط بین سازوکارهای راهبری شرکتی و افشای موضوعات کلیدی حسابرسی با در نظر گرفتن نقش هزینه‌های نمایندگی. مجله دانش حسابداری، 17(1) ، 103-142. https://doi.org/10.22103/jak.2025.24035.4094
7.       فغفورمغربی، یگانه، سجادی، سید حسین، اثنی عشری، حمیده، رضاییان، علی. (1399). تاثیر احساس زبانی، خوانایی و سبک پردازش اطلاعات (خبرگی) بر قضاوت سرمایه‌گذاران: شواهد آزمایشی. مطالعات تجربی حسابداری مالی، 17(65) ، 1-34. https://doi.org/10.22054/qjma.2020.47931.2080
8.       یوسفی،محمدحسین ، رضائی، نادر و عبدی،رسول . (1405). تحلیل فراگفتمانی در گزارش‌های حسابرسان مستقل. پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، 6(22) ، 98-125. https://doi.org/10.22034/jpar.2026.2074340.1472
 
1.       Abbaszadeh, M. R. , Salehi, M. and nasimtoosi, F. (2019). A Study of Factors Affecting Readability of the Audit Report: A linguistic Approach. Empirical Studies in Financial Accounting, 16(64), 31-57. https://doi:10.22054/qjma.2020.30865.1775(in persian)
2.        Abdelfattah, T., Elmahgoub, M., & Elamer, A. A. (2021). Female audit partners and extended audit reporting: UK evidence. Journal of Business Ethics, 174(1), 177–197. https://doi.org/10.1007/s10551-020-04607-0
3.       Abernathy, J. L., Guo, F., Kubick, T. R., & Masli, A. (2019). Financial statement footnote readability and corporate audit outcomes. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 38(2), 1–26. https://doi.org/10.2308/ajpt-52243
4.       Alikhani, R. , Maranjory, M. and Davoudi, S. (2021). Audit Committee Characteristics and Audit Reporting Readability. Accounting and Auditing Review, 28(1), 80-101. https://doi:10.22059/acctgrev.2021.303906.1008381(in persian)
5.        Asadiyan owghani A, karimi shalghooni M. Analysis of the role of emotional intelligence, social intelligence and social responsibility of auditors on the audit report readability. aapc 2023; 8 (15) :297-337. http://aapc.khu.ac.ir/article-1-1176-fa.html (in persian)
6.       Bepari, M. K., Mollik, A. T., Nahar, S., & Islam, M. N. (2022). Determinants of accounts level and entity level key audit matters: Further evidence. Accounting in Europe, 19(3), 397–422. https://doi.org/10.1080/17449480.2022.2060753
7.       Bergner, J., Marquardt, B. B., & Mohapatra, P. (2020). The auditor reputation cycle: A synthesis of the literature. International Journal of Auditing, 24(2), 292–319. https://doi.org/10.1111/ijau.12178
8.       Blankespoor, E. (2019). The impact of information processing costs on firm disclosure choice: Evidence from the XBRL mandate. Journal of Accounting Research, 57(4), 919–967. https://doi.org/10.1111/1475-679X.12268
9.       Bozanic, Z., Roulstone, D. T., & Van Buskirk, A. (2018). Management earnings forecasts and other forward-looking statements. Journal of Accounting and Economics, 65(1), 1–20. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2017.11.008
10.    Brasel, K., Doxey, M. M., Grenier, J. H., & Reffett, A. (2016). Risk disclosure preceding negative outcomes: The effects of reporting critical audit matters on judgments of auditor liability. The Accounting Review, 91(5), 1345–1362. https://doi.org/10.2308/accr-51380
11.    Cassell, C. A., Cunningham, L. M., & Lisic, L. L. (2019). The readability of company responses to SEC comment letters and SEC 10-K filing review outcomes. Review of Accounting Studies, 24(4), 1252–1276. https://doi.org/10.1007/s11142-019-09507-x
12.    Chang, Y. T., & Stone, D. N. (2023). Impression management in public sector audit proposals: language and fees. European Accounting Review, 32(2), 311–343. https://doi.org/10.1080/09638180.2021.1969260
13.    Chang, Y., & Stone, D. (2019). Why does decomposed audit proposal readability differ by audit firm size? A Coh-Metrix approach. Managerial Auditing Journal, 34(8), 895–923. https://doi.org/10.1108/MAJ-12-2017-1731
14.    Church, B. K., Davis, S. M., & McCracken, S. A. (2008). The auditor's reporting model: A literature overview and research synthesis. Accounting Horizons, 22(1), 69–90. https://doi.org/10.2308/acch.2008.22.1.69 
15.    De Souza, J. A. S., Rissatti, J. C., Rover, S., & Borba, J. A. (2019). The linguistic complexities of narrative accounting disclosure on financial statements: An analysis based on readability characteristics. Research in International Business and Finance, 48, 59–74. https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2018.12.004
16.    Doty, J. (2017). Statement on adoption of an auditing standard on the auditor's report. Speech at the PCAOB Open Board Meeting June 1, 2017. PCAOB (Public Company Accounting Oversight Board). https://pcaobus.org/news-events/speeches/speech-detail/statement-on-adoption-of-an-auditing-standard-on-the-auditor-s-report_647
17.    Dyer, T., Lang, M., & Stice-Lawrence, L. (2017). The evolution of 10-K textual disclosure: Evidence from latent Dirichlet allocation. Journal of Accounting and Economics, 64(2–3), 221–245. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2017.08.004
18.    Faghfour maghrebi, Y. , sajadi, S. H. , Esnaashari, H. and rezaeian, A. (2020). The Effect of Language Sentiment, Readability and Information Processing Style (sophistication) on Investors’ Judgment: Experimental Evidence. Empirical Studies in Financial Accounting, 17(65), 1-34. https://doi:10.22054/qjma.2020.47931.2080(in persian)
19.    Fakhfakh, M. (2016a). Linguistic features and legibility of the consolidated audit reports: An original investigation from the Tunisian case. Cogent Business & Management, 3(1), 1234360. https://doi.org/10.1080/23311975.2016.1234360
20.    Fakhfakh, M. (2016b). Linguistic performance and legibility of auditors’ reports with modified opinions: An advanced investigation based on the ISAs on audit reports. Asian Review of Accounting, 24(1), 105–130. https://doi.org/10.1108/ARA-08-2015-0066
21.    Fakhfakh, M. (2015). The readability of international illustration of auditor’s report: An advanced reflection on the compromise between normative principles and linguistic requirements. Journal of Economics, Finance and Administrative Science, 20(38), 3–11. https://doi.org/10.1016/S2214-8049(15)30003-6
22.    Farajzadeh Dehkordi, H. (2025). Managerial Ability and the Tone of Emphasis of Matter Paragraphs in Auditor Reports: A Natural Language Processing Approach. Accounting and Auditing Review, 32(2), 343-371. https://doi:10.22059/acctgrev.2025.386002.1009048(in persian)
23.     Fekriaval, F. and Badavar Nahandi, Y. (2026). The Relationship between Corporate Governance Mechanisms and Disclosure of Key Audit Matters Considering the role of Agency Costs. Journal of Accounting Knowledge, 17(1), 103-142. https://doi:10.22103/jak.2025.24035.4094(in persian)
24.     FRC. (2013). Revision to ISA (UK and Ireland) 700. Requiring the auditor's report to address risks of material misstatement, materiality and a summary of the audit scope. FRC (Financial Reporting Council). https://www.frc.org.uk/news-and-events/news/2013/06/frc-issues-revised-auditing-standard-making-auditors-work-more-transparent-to-investors/
25.    Hope, O.-K., Hu, D., & Lu, H. (2016). The benefits of specific risk-factor disclosures. Review of Accounting Studies, 21(4), 1005–1045. https://doi.org/10.1007/s11142-016-9371-1
26.    IAASB. (2015). The new auditor's report: Greater transparency into the financial statement audit. IAASB (International Auditing and Assurance Standards Board). https://www.iaasb.org/publications/reporting-audited-financial-statements-new-and-revised-auditor-reporting-standards-and-related
27.    john L. Abernathy, Feng Guo, Thomas R. Kubick, and Adi Masli (2019) Financial Statement Footnote Readability and Corporate Audit Outcomes. AUDITING: A Journal of Practice & Theory: May 2019, 38, (2), 1-26. https://10.2308/ajpt-52243
28.    Kachelmeier, S. J., Rimkus, D., Schmidt, J. J., & Valentine, K. (2020). The forewarning effect of critical audit matter disclosures involving measurement uncertainty. Contemporary Accounting Research, 37(4), 2186–2212. https://doi.org/10.1111/1911-3846.12624
29.    Küster, S. (2024). The determinants of linguistic features in key audit matters: Empirical evidence from Europe. International Journal of Auditing, 28(3), 383–406. https://doi.org/10.1111/ijau.12345
30.    Lang, M., & Stice-Lawrence, L. (2015). Textual analysis and international financial reporting: Large sample evidence. Journal of Accounting and Economics, 60(2–3), 110–135. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2015.08.002
31.    Liu, P. (2024). Do linguistic and accounting reporting complexity affect audit fee? https://aea-j.org/wp/wp-content/uploads/2020/02/aeaj_info/000_Accounting_Research_Letters_Peijun_Liu.pdf
32.    Lotfi, M. (2026). Redefining critical audit matters as cognitive markers: The impact of behavioral-textual features on information asymmetry and audit efficiency. Contemporary Accounting Research, 43(1), 210–239. https://doi.org/10.1111/1911-3846.12987
33.    Mock, T. J., Bédard, J., Coram, P. J., Davis, S. M., Espahbodi, R., & Warne, R. C. (2013). The audit reporting model: Current research synthesis and implications. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 32(Supplement 1), 323–351. https://doi.org/10.2308/ajpt-50294
34.    PCAOB. (2017). The auditor's report on an audit of financial statements when the auditor expresses an unqualified opinion and related amendments to PCAOB standards. PCAOB (Public Company Accounting Oversight Board). https://pcaobus.org/Rulemaking/Docket034/2017-001-auditors-report-final-rule.pdf
35.    Pinto, I., & Morais, A. I. (2019). What matters in disclosures of key audit matters: Evidence from Europe. Journal of International Financial Management & Accounting, 30(2), 145–162. https://doi.org/10.1111/jifm.12095
36.    Rousseau, L. M., & Zehms, K. M. (2023). It's a matter of style: The role of audit firms and audit partners in key audit matter reporting. Contemporary Accounting Research, 40(3), 1905–1936. https://doi.org/10.1111/1911-3846.12902
37.    Sheikh,M. and alemzadeh,S. (2025). Investigation the effect of subjective distance and communication distance on audit quality threatening behavior. Professional Auditing Research, 6(21), 106-135. https://doi:10.22034/jpar.2025.2064374.1433(in persian)
38.    Shi, H., Yuan, H., & Zhang, C. (2025). Do auditors communicate firm-specific information in key audit matters? Evidence from China. Managerial Auditing Journal, 40(7), 1168–1194. https://doi.org/10.1108/MAJ-04-2025-4769
39.    Sierra-García, L., Gambetta, N., García-Benau, M. A., & Orta-Pérez, M. (2019). Understanding the determinants of the magnitude of entity-level risk and account-level risk key audit matters: The case of the United Kingdom. The British Accounting Review, 51(3), 227–240. https://doi.org/10.1016/j.bar.2018.04.004
40.    Watts, R. L., & Zimmerman, J. L. (1983). Agency problems, auditing, and the theory of the firm: Some evidence. The Journal of Law & Economics, 26(3), 613–633. https://doi.org/10.1086/467068
41.    Yousefi,M. H. , Rezaei,N. and Abdi,R. (2026). Meta-discourse Analysis in Independent Auditors' Reports. Professional Auditing Research, 6(22), 98-125. https://doi:10.22034/jpar.2026.2074340.1472(in persian)