پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای

پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای

ارائه الگویی برای خودشناسی انسجامی حسابرسان وبازتاب آن بر رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
داوود حسین پور 1
ابوالفضل مومنی یانسری 2
علی خوزین 3
منصور گرکز 1
حسین آریایی نژاد 1
1 گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران
2 استادیار رشته حسابداری، گروه علوم اداری و اقتصادی، دانشکده علوم‌انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبد، ایران.
3 گروه حسابداری، واحد علی‌آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی‌آباد کتول، ایران
10.22034/jpar.2026.2078700.1484
چکیده
در محیط پرچالش حرفه حسابرسی، که در آن حفظ کیفیت و رعایت استانداردهای حرفه‌ای از ارکان اساسی اعتماد عمومی محسوب می‌شود، شناخت عوامل مؤثر بر رفتارهای حرفه‌ای حسابرسان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این پژوهش با درک این ضرورت، به بررسی رابطه بین خودشناسی انسجامی به عنوان یک سازه روان‌شناختی عمیق و رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی می‌پردازد. هدف اصلی این مطالعه، تبیین مکانیسم‌هایی است که از طریق آن، خودشناسی انسجامی می‌تواند به عنوان یک عامل بازدارنده در برابر رفتارهای کاهنده کیفیت عمل نموده و در نهایت به ارتقای سطح کیفی خدمات حسابرسی بینجامد. در این پژوهش، برای تعیین ابعاد خودشناسی انسجامی حسابرسان از تحلیل مضمون بر اساس مرور مطالعات پیشین و مصاحبه با خبرگان استفاده شد و سپس از طریق پرسشنامه محقق ساخته، نسبت به جمع آوری داده‌های این متغیر اقدام گردید. همچنین برای سنجش رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی نیز از پرسشنامه استاندارد استفاده گردید. علاوه براین، جهت آزمون فرضیه پژوهش نیز از مدل سازی معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) بهره گرفته شده است. در بخش کیفی، 14 نفر از خبرگان دانشگاهی و اساتید حسابرسی با سابقه حرفه ای در زمینه حسابرسی در مصاحبه مشارکت داشتند و مشارکت کنندگان بخش کمی، جهت آزمون فرضیه پژوهش نیز شامل 392 نفر از حسابرسان شاغل در سازمان حسابرسی و مؤسسات بخش خصوصی، در نیمه اول سال 1404 بودند. نتایج پژوهش حاضر، نشان‌دهندة 4 مضمون فراگیر(سازه‌های شناختی حرفه‌ای، الزامات انضباطی فردی، ادراکات نقش در اکوسیستم مالی، و چارچوب‌های انگیزشی درونی)، 11 مضمون سازمان‌دهنده (بینش تحلیلی حسابرسان، چارچوب‌های داوری حرفه‌ای، مکانیسم‌های خودارزیابی انسجامی، انضباط عملیاتی، اخلاق حرفه‌ای، تعهد به توسعه‌ی مستمر، موقعیت‌یابی حرفه‌ای، تعاملات سلسله‌مراتبی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی حسابرس، محرک‌های روان‌شناختی و تعادل شناختی-عاطفی) و 59 مضمون پایه بود. در ادامه باهدف سنجش پایایی مضامین سازمان‌دهنده شناسایی شده، جهت تبیین آن در بستر خودشناسی انسجامی حسابرسان، از تحلیل دلفی بهره برده شد و بر اساس ارزیابی میانگین فاز اول و دوم دلفی، مشخص گردید تمامی ابعاد، مورد تأیید قرار گرفتند. در ادامه نتایج حاصل از فرضیه پژوهش نشان داد خودشناسی انسجامی حسابرسان بر رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی تأثیر منفی و معناداری دارد. این پژوهش از طریق ارائه مدلی جامع که نقش خودشناسی انسجامی را در کاهش رفتارهای کاهنده کیفیت تبیین می‌نماید، به غنای ادبیات حسابرسی رفتاری می‌افزاید. یافته‌های تحقیق، بینش جدیدی در مورد مکانیسم‌های روان‌شناختی مؤثر بر کیفیت حسابرسی در اختیار جامعه حرفه‌ای قرار می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی
خودشناسی انسجامی
سازه‌های شناختی
الزامات و ادراکات فردی
چارچوب‌ انگیزشی
موضوعات

عنوان مقاله English

Providing a model for auditors' coherent self-knowledge and its reflection on audit quality-reducing behaviors

نویسندگان English

davood hoseinpour 1
Abolfazl Momeni Yanesari 2
ali khozein 3
mansour garkaz 1
hossein aryaeinezhad 1
1 Department of accounting, Go.C., Islamic Azad University, Gorgan, Iran
2 Assistant professor of Accounting, Department of Administrative and Economics, Faculty of Humanities & Physical Education, Gonbad Kavous University, Gonbad, IRAN.
3 Department of Accounting, Ali.C., Islamic Azad University, Aliabad Katoul, Iran
چکیده English

In the challenging environment of the auditing profession, where maintaining quality and observing professional standards are considered essential pillars of public trust, it is of particular importance to identify the factors affecting auditors' professional behaviors. Understanding this necessity, this study examines the relationship between coherent self-knowledge as a deep psychological construct and audit quality-reducing behaviors. The main objective of this study is to explain the mechanisms through which coherent self-knowledge can act as a deterrent against quality-reducing behaviors and ultimately lead to improving the quality level of audit services. In this study, content analysis was used to determine the dimensions of auditors' coherent self-knowledge based on a review of previous studies and interviews with experts, and then data on this variable was collected through a researcher-made questionnaire. A standard questionnaire was also used to measure audit quality-reducing behaviors. In addition, structural equation modeling using partial least squares (PLS-SEM) was used to test the research hypothesis. In the qualitative part, 14 academic experts and audit professors with professional experience in the field of auditing participated in the interview, and the participants in the quantitative part, to test the research hypothesis, included 392 auditors working in the audit organization and private sector institutions in the first half of 1404. The results of the present study indicated 4 overarching themes (professional cognitive structures, individual disciplinary requirements, role perceptions in the financial ecosystem, and intrinsic motivational frameworks), 11 organizing themes (auditors' analytical insight, professional judgment frameworks, coherent self-assessment mechanisms, operational discipline, professional ethics, commitment to continuous development, professional positioning, hierarchical interactions, auditor social responsibility, psychological triggers, and cognitive-emotional balance), and 59 basic themes. Next, in order to measure the reliability of the identified organizing themes, to explain them in the context of auditors' coherent self-knowledge, Delphi analysis was used, and based on the average evaluation of the first and second phases of Delphi, it was determined that all dimensions were confirmed. The results of the research hypothesis showed that auditors' coherent self-knowledge has a negative and significant effect on behaviors that reduce audit quality. This study adds to the behavioral auditing literature by providing a comprehensive model that explains the role of integrative self-awareness in reducing quality-reducing behaviors. The findings provide the professional community with new insights into the psychological mechanisms that influence audit quality.

کلیدواژه‌ها English

Audit quality-reducing behaviors
integrative self-awareness
cognitive constructs
individual requirements and perceptions
motivational framework
-           خدابنده، آذر و نوری، راحله و اسکندری، ثریا(1403).تاثیر تعهد حرفه ای، تعهد به اخلاقیات، رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی، منبع کنترل درونی و هوش هیجانی بر توانایی کشف تقلب، اولین کنفرانس بین المللی مدیریت، حسابداری، مهندسی صنایع و اقتصاد.  https://civilica.com/doc/2213621/
-           ستایش، محمد حسین،  دهداری، الیاس،  صادقی، مینا و مسعودی، یونس . (1403). تاثیر شایستگی‌های هوش هیجانی بر رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی. پژوهش­های تجربی حسابداری، 14(4), 31-48.  https://doi.org/10.22051/jera.2024.47477.3262
-           ستوده، مسعود، پورحیدری، امید، خدامی پور، احمد. (1402). بررسی تأثیر فشار شغلی و تردید حرفه‌ای بر قضاوت حسابرس. تحقیقات حسابداری و حسابرسی.58(11).5-28. https://doi.org/10.22034/iaar.2024.1979476.1862
-           شمس بیدهندی محمدرضا، بمانی محمدآبادی مجید، رفاهی بخش سمانه. بررسی تأثیر ماکیاولیسم بر رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. ۱۴۰۳; ۹ (۱۷) :۲۲۵-۲۴۶.  https://aapc.khu.ac.ir/article-1-1269-fa.html
-          -      شیخ، محمدجواد و عالم زاده، سینا. (1404). بررسی تاثیر فاصله ذهنی و فاصله ارتباطی بر رفتار تهدید کننده کیفیت حسابرسی. فصلنامه پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، انشار انلاین از 28 مهر1404.  https://doi.org/10.22034/jpar.2025.2064374.1433
-          -      صفرزاده، محمدحسین؛ هوشمند کاشانی، عباس؛ صالح‌پور، عبدالباسط.(1403). بررسی رابطه میان یادگیری سازمانی و رضایت شغلی کارآموزان حسابرسی، مجله پژوهش های حسابرسی حرفه ای، سال4 بهار 1403، شماره 14. https://ensani.ir/fa/article/64035
-           غلامی فتیده، اشکان، مهرانی، کاوه، تحریری، آرش. (1401). بررسی تأثیر فشار زمانی، تعارض کار-خانواده و ابهام نقش بر رفتار کاهنده کیفیت حسابرسی با اثر میانجی استرس شغلی: تحلیلی از محیط حسابرسی ایران. مطالعات تجربی حسابداری مالی، 19(76)، 65-96.   https://doi.org/10.22051/jefa.2023.43711.1670
-  Alves, I., Limão, M., & Lourenço, S. M. (2024). Work Overload, Work–Life Balance and Auditors' Turnover Intention: The Moderating Role of Motivation. Australian Accounting Review, 34(1), 4-28.‏ https://doi.org/10.1111/auar.12417
-  Balboula, M.Z. and Elfar, E.E. (2023), "The impact of partner perfectionism on audit quality: the mediating role of professional skepticism in the Egyptian context", Journal of Financial Reporting and Accounting, 4(2).89-101. https://doi.org/10.1108/jfra-06-2023-0296
-  Browman, A. S. (2025). Centering Social Fit, Self-Concept Fit, Goal Fit, and Resource Fit as Core Elements of Students’ Experiences of Belonging at School. Educational Psychology Review, 37(2), 38.‏ https://doi.org/10.1007/s10648-025-10009-3
-  Chen, Ya-Hui & Wang, Kung-Jeng & Liu, Shih-Hsun. (2023). How Personality Traits and Professional Skepticism Affect Auditor Quality? A Quantitative Model. Sustainability. 15(7).74-93. https://doi.org/10.3390/su15074793
-  Crone, E. A., Green, K. H., van de Groep, I. H., & van der Cruijsen, R. (2022). A neurocognitive model of self-concept development in adolescence. Annual Review of Developmental Psychology, 4, 273-295.‏  https://doi.org/10.1146/annurev-devpsych-121220-015
-  Coram, P., Glavovic, A., Ng, J., & Woodliff, D. R. (2008). The moral intensity of reduced audit quality acts. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 27(1), 127-149.‏ https://doi.org/10.2308/aud.2008.27.1.127
-  Demissie, E. D., Koech, D. K., & Molnár, E. (2024). Work-life balance. Multidiszciplináris kihívások és lehetőségek (Multidisciplinary Challenges and Opportunities), 1(1), 45–60. DOI: https://doi.org/10.56808/multichal.2024.101
-  Fadhila, L. S., Susilowati, D., Budiarti, L., & Barika, C. R. (2024, October). Auditor work-life balance: Study phenomenology. In Proceedings of the International Student Conference on Accounting and Business (Vol. 3, pp. 45–56). Universitas Negeri Surabaya. International Student Conference on Accounting and Business (ISCAB). http://conference.forkommsaunsoed.com/index.php/iscoab-psa/article/view/118
-  Firdaus, F., Ujianto, U., & Slamet, R. (2023). The Effect of Job Security and Job Attractiveness on Intention to Leave: the Mediation Role of Employee Engagement. International Journal of Professional Business Review: Int. J. Prof. Bus. Rev., 8(5), 12. https://doi.org/10.26668/businessreview/2023.v8i5.1234
-  Gholami-Fatideh, Ashkan, Mehrani, Kaveh, & Tahriri, Arash. (2022). Examining the impact of time pressure, work-family conflict, and role ambiguity on audit quality-reducing behaviors with the mediating effect of job stress: An analysis of the Iranian auditing environment. Financial Experimental Accounting Studies, 19(76), 65-96. [in persian]
-  Guerrettaz, J., & Arkin, R. M. (2016). Distinguishing the subjective and the objective aspects of self‐concept clarity. Social and Personality Psychology Compass, 10(4), 219-230.‏ https://doi.org/10.1111/spc3.12246
-  Hards, E., Rathbone, C. J., Ellis, J. A., & Reynolds, S. (2024). ‘What is the self anyway?’towards a more parsimonious conceptualisation of the self: A review. New Ideas in Psychology, 74, 101080.‏ https://doi.org/10.1016/j.newideapsych.2024.101080
-  Javaid, Z. K., Mubashar, M., Mahmood, K., Noor, A., Javed, N., Akhtar, K., & Ali, A. L. (2024). Effect of emotional intelligence and self-concept on academic performance: a systematic review of cross-cultural research. Bulletin of Business and Economics (BBE), 13(2), 189-199.‏  https://doi.org/10.61506/01.00315
-  Juliantini, N. K. D., Sudana, I. P., Suprasto, H. B., & Putri, I. G. A. M. A. D. (2019). Gender and work-life balance: A phenomenological study on Balinese female auditor. International Journal of Social Sciences and Humanities, 3(2), 224-237.‏ https://doi.org/10.29332/ijssh.v3n2.338
-  Khodabandeh, Azar, Nouri, Raheleh, & Eskandari, Soraya. (2024). The impact of professional commitment, commitment to ethics, audit quality-reducing behaviors, internal locus of control, and emotional intelligence on fraud detection ability. The First International Conference on Management, Accounting, Industrial Engineering, and Economics. [in persian]
-  Knechel, W. R. (2000). Behavioral research in auditing and its impact on audit education. Issues in accounting education, 15(4), 695-712.‏ https://doi.org/10.2308/iace.2000.15.4.695
-  Munidewi, I. A. B., Ludigdo, U., Djamhuri, A., & Andayani, W. (2024). Role of Affective Neuroscience in Audit Judgement and Decisions Making: A Systematic Literature Review for Auditing Research. Australasian Accounting, Business and Finance Journal, 18(1), 130-147.‏ https://doi.org/10.14453/aabfj.v18i1.8
-  Nishad, A., Vaidya, H., Shah, K., Patel, K., & Goel, M. (2024). Factors Influencing Development of Self-Concept in Infants: A Systematic Review. Theory and Practice in Child Development, 4(2), 18-46.‏ https://doi.org/10.46303/tpicd.2024.9
-  Sahni, P., & Fakhr, R. (2022). Self-Hypnosis Boosts Self-Concept: A Review. Journal of Positive School Psychology, 6(6). https://doi.org/10.5281/zenodo.6975635
-  Safarzadeh, M., Houshmand Kashani, A., & Salehpour, A. (2024). Examining the relationship between organizational learning and job satisfaction of audit trainees. Professional Auditing Research Journal, Vol. 4, Spring 2024, No. 14. Retrieved from https://ensani.ir/fa/article/64035 . [in persian]
-  Setayesh, Mohammad Hossein, Dehdari, Elyas, Sadeghi, Mina, & Masoudi, Younes. (2024). The impact of emotional intelligence competencies on audit quality-reducing behaviors. Experimental Accounting Research, 14(4), 31-48. [in persian]
-  Shams-Bidehendi, Mohammadreza, Bemani-Mohammadabadi, Majid, & Rafahi-Bakhsh, Samaneh. (2024). Examining the impact of Machiavellianism on audit quality-reducing behaviors. Biannual Journal of Value and Behavioral Accounting, 9(17), 225-246. [in persian]
-  Sheikh, Mohammadjavad, & Alamzadeh, Sina. (2025). Examining the impact of psychological distance and communication distance on audit quality-threatening behaviors. Quarterly Journal of Professional Auditing Research, Online publication on October 20, 2025. [in persian]
-  Slotter, E. B., & Emery, L. F. (2018). Self-concept clarity and social role transitions. Self-concept clarity: Perspectives on assessment, research, and applications, 85-106.‏ https://doi.org/10.1007/978-3-319-71547-6_5
-  Sotoudeh, Masoud, Pourheidari, Omid, & Khodamipour, Ahmad. (2023). Examining the impact of job stress and professional skepticism on auditor judgment. Accounting and Auditing Research, 58(11), 5-28. [in persian]
-  Thielmann, I., & Burghart, M. (2025). Self-knowledge: Limits, implications, and paths to change. Current Opinion in Psychology, 102056.‏ https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2025.102056
-  Wright, E. C., & Riskind, J. H. (2021). A cognitive dissonance perspective on threats to self-concept in obsessive-compulsive disorder. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 28, 100619.‏ https://doi.org/10.1016/j.jocrd.2020.100619
-  Wu, I. C., Lo, C. O., Chrostowski, M., Tsai, K. F., & Sue, D. (2023). A case study of self-inclusion: Self-knowledge as a potential tool for inclusive education. Trends in Psychology, 1-19.‏ https://doi.org/10.1007/s43076-023-00068-9